Ecz. Fatma Şeyma Alabay

e-AfetVeri: Afetlerde Kaybolan Tıbbi Kayıtların Kurtarılması ve Yeniden Erişimi

Afetler yalnızca fiziksel yıkıma değil, aynı zamanda kritik sağlık verilerinin kaybına da yol açmaktadır. Deprem, sel veya büyük ölçekli kriz durumlarında internet altyapısının çökmesi ve merkezi sistemlerin (örneğin ulusal sağlık veri platformları) erişilemez hale gelmesi, hastaların tıbbi geçmişine ulaşımı engellemektedir. Bu durum özellikle kronik hastalar, yaşlılar ve çocuklar için hayati risk oluşturmaktadır. Bir hastanın alerji bilgisine veya kullandığı ilaca birkaç saniye içinde ulaşamamak, telafisi mümkün olmayan sonuçlara neden olabilir.

e-AfetVeri projesi, afet sonrası sağlık verilerine kesintisiz, güvenli ve doğrulanabilir erişim sağlamayı amaçlayan dijital bir sağlık veri yönetim sistemidir. Sistem, merkezi altyapının devre dışı kalması durumunda dahi çalışabilecek şekilde tasarlanmıştır. Sağlık kurumlarında dijitalleştirilen hasta verileri şifrelenerek hem yerli bulut çözümlerinde hem de IPFS tabanlı dağıtık depolama sistemlerinde yedeklenir. Böylece veriler tek bir sunucuya bağımlı olmadan farklı güvenli noktalarda saklanır.

Sistemin güvenlik altyapısında güçlü şifreleme protokolleri (AES-256) ve blokzincir tabanlı doğrulama mekanizması yer almaktadır. Blokzincir teknolojisi sayesinde kayıtların bütünlüğü korunur, veri manipülasyonu önlenir ve erişim işlemleri izlenebilir hale gelir. Afet anında yalnızca yetkilendirilmiş sağlık profesyonelleri çok katmanlı kimlik doğrulama adımlarını geçerek hastaların kritik bilgilerine erişebilir. Mobil cihazlar üzerinden erişim imkânı sayesinde sahada görev yapan ekipler hızlı ve doğru müdahale gerçekleştirebilir.

e-AfetVeri yalnızca veri depolama sistemi değil, aynı zamanda karar destek altyapısı sunmayı hedeflemektedir. Gerçek zamanlı veri analizi ile hasta önceliklendirme, kaynak yönetimi ve kurumlar arası koordinasyon güçlendirilir. Modüler yapısı sayesinde farklı sağlık bilgi sistemlerine entegre olabilir ve ölçeklenebilir bir çözüm sunar. KVKK başta olmak üzere ulusal mevzuata uygun şekilde tasarlanarak veri güvenliği ve etik kullanım esas alınmaktadır.

Projenin yol haritası; ihtiyaç analizi, prototip geliştirme, pilot uygulama ve ulusal yaygınlaştırma aşamalarını içermektedir. Kamu, özel sektör ve teknoloji firmalarıyla kurulacak iş birlikleri sayesinde sürdürülebilir bir yapı hedeflenmektedir.

Sonuç olarak e-AfetVeri, afetlerde sağlık hizmeti sürekliliğini sağlayarak hayatta kalma şansını artırmayı amaçlayan, yerli ve milli teknoloji temelli, yenilikçi ve uygulanabilir bir çözümdür. Sağlık verilerinin güvenli yedeklenmesi ve erişilebilirliğinin garanti altına alınması, afet yönetiminde dijital dayanıklılığın temelini oluşturmaktadır.