Kırklareli İl Sağlık Müdürlüğü

KADİM (Klinik Akıllı Destek İstişare Modeli), sağlık alanında hekimlerin karar verme süreçlerini desteklemek amacıyla geliştirilen yapay zekâ tabanlı bir klinik karar destek sistemidir. Günümüz sağlık sisteminde hekimler her yıl binlerce yeni makale, kılavuz ve tıbbi bilgiyle karşı karşıya kalmaktadır. Bu bilgi yoğunluğu özellikle acil servis gibi hızlı karar verilmesi gereken ortamlarda ciddi bir bilgi yönetimi problemi oluşturur. Hekimlerin doğru ve güncel bilgiye hızlı erişmesi hayati önem taşımaktadır.

Mevcut yapay zekâ çözümleri (örneğin ChatGPT, Claude veya Gemini) güçlü dil modelleri sunmasına rağmen sağlık alanında bazı kritik sorunlara sahiptir. Bunlardan ilki veri mahremiyeti problemidir. Hasta verilerinin üçüncü taraf sunuculara gönderilmesi, KVKK (6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu) ve sağlık verisi mevzuatı açısından risk oluşturur. İkinci önemli sorun halüsinasyon riskidir. Genel amaçlı yapay zekâ modelleri bazen doğrulanmamış veya hatalı tıbbi bilgiler üretebilir. Bu durum ilaç dozları veya tedavi protokollerinde hata oluşmasına ve hasta güvenliğinin tehlikeye girmesine neden olabilir. Üçüncü sorun ise kaynak doğrulanabilirliğinin belirsiz olmasıdır; birçok yapay zekâ sisteminde verilen bilginin hangi kaynağa dayandığı açık değildir.

KADİM bu problemlere çözüm üretmek amacıyla geliştirilmiştir. Sistem tamamen yerel (lokal) altyapıda çalışır ve tüm veriler kurum içindeki sunucularda saklanır. Böylece hasta verileri dış ağa çıkmaz ve veri güvenliği sağlanır. Ayrıca sistem kanıta dayalı yanıt üretme prensibi ile çalışır. Uluslararası referans kitaplardan oluşturulan bir bilgi tabanı kullanılır ve RAG (Retrieval Augmented Generation) mimarisi sayesinde yanıtlar doğrulanabilir kaynaklara dayandırılır.

KADİM’in bilgiye erişim mekanizması dört aşamalı bir süreçten oluşur. İlk aşamada kullanıcı sorusu analiz edilerek en uygun tıbbi uzmanlık alanı belirlenir. İkinci aşamada bu uzmanlık alanlarına yönelik paralel vektör araması yapılır ve ilgili bilgiler hızlı şekilde bulunur. Üçüncü aşamada elde edilen sonuçlar yeniden sıralama (reranking) yöntemiyle en alakalı bilgiler ön plana çıkarılacak şekilde düzenlenir. Son aşamada ise elde edilen bilgiler bağlam zenginleştirme yöntemiyle büyük dil modeline gönderilir ve yapılandırılmış bir klinik yanıt oluşturulur.

Sistem, her klinik soruya 7 bölümlük standart bir yanıt formatı ile cevap verir. Bu format; olasılı tanılar, acil değerlendirme, tetkik planı, tedavi önerisi, kırmızı bayraklar, konsültasyon önerileri ve kaynaklar bölümlerinden oluşur. Bu yapı, hekimlerin sistematik düşünmesine yardımcı olur ve klinik karar süreçlerini daha düzenli hale getirir.

KADİM ayrıca DxRefine adlı bir modül içerir. Tetkik sonuçları sisteme eklendiğinde bu modül devreye girer ve tanıyı yeniden değerlendirerek daha doğru bir klinik sonuca ulaşılmasını sağlar. Bu özellik, tanı sürecinin iteratif (adım adım gelişen) doğasını destekler.

Hasta güvenliği açısından sistemde çok katmanlı tıbbi güvenlik mekanizmaları bulunmaktadır. Örneğin sistem doğrudan ilaç isimleri ve dozajlar vermek yerine ilaç sınıfı bazlı öneriler sunar. Ayrıca kontrendikasyon kontrolleri yaparak riskli tedavi önerilerinin önüne geçer. Yanıtlar otomatik bir kalite kontrol sisteminden geçirilir ve düşük kaliteli yanıtlar yeniden oluşturulur.

KADİM, yapay zekâ modelinden bağımsız çalışan çeşitli klinik araçlara da sahiptir. Bunlar arasında ilaç etkileşim kontrolü, laboratuvar değer yorumlama sistemi, klinik hesaplayıcılar ve güncel tıbbi kılavuz veritabanı yer alır. Sistem ayrıca 15.635 ICD-10 tanı kodu, 13 uzmanlık alanı ve 722.000’den fazla tıbbi metin parçası içeren geniş bir bilgi tabanına sahiptir.

Sonuç olarak KADİM, hasta güvenliği, veri mahremiyeti ve kanıta dayalı tıp ilkelerini merkeze alan yenilikçi bir klinik karar destek sistemidir. Yerel altyapıda çalışması, kapsamlı tıbbi veri tabanı ve gelişmiş güvenlik mekanizmaları sayesinde hekimlerin klinik uygulamalarında güvenilir bir dijital asistan olma potansiyeline sahiptir. Ayrıca Docker tabanlı yapısı sayesinde sağlık kurumlarında hızlı ve kolay şekilde kurulabilir.