Ecz. İsmail Tuncer Değim

FLÜORESAN GABAPENTİN (GBPCQDs) KARBON KUANTUM NOKTALARININ

SIÇANLARDA PENTİLENTETRAZOL İLE OLUŞTURULAN NÖBETLER

ÜZERİNDEKİ TERAPÖTİK ETKİLERİ

Dünyada ilk kez gabapentin'den (GBP) sentezlenen floresan karbon kuantum noktaları

(GBPcQDs), epilepsi tedavisinde devrim niteliğinde bir adım atıyor. Prof. Dr. İsmail

Tuncer Değim'in liderliğinde yürütülen bu çığır açan çalışma, Journal of Drug

Targeting dergisinde 2 Ocak 2026'da yayımlanarak, beyin hedefli ilaç teslimatında

nanoteknolojinin gücünü kanıtlıyor. Bu yayın, geleneksel gabapentin'in sınırlı beyin

penetrasyonu ve biyoyararlanım sorunlarını aşan, dünyada ilk GBPCQDs

formülasyonunu tanıtıyor; PTZ kaynaklı nöbetlerde standart GBP'den üstün etkinlik

göstererek epilepsi hastaları için umut vaat ediyor.

Epilepsi, dünya genelinde 50 milyondan fazla insanı etkileyen, tekrarlayan nöbetlerle

yaşam kalitesini düşüren kronik bir nöropsikiyatrik hastalık. Mevcut antiepileptik ilaçlar,

hastaların yaklaşık üçte birinde yetersiz kalıyor; nöbetler dirençli hale geliyor. İşte

burada Prof. Dr. İsmail Tuncer Değim ve ekibinin (Ayşe Özçetin, Hüseyin Koyuncu,

Gamze Camlik, Burcu Çevreli, Zeynep Kocaizmirli, Tayfun Uzbay) yenilikçi yaklaşımı

devreye giriyor. Bu çalışmada dünyada ilk kez Gabapentin molekülünden kuantum

noktası üretildi (GBPCQDs) ve canlılarda test edildi. Bu çalışmada dünyada ilk sentez,

partikül boyutu, zeta potansiyeli ve floresan özellikleri ile karakterize edilmiş ultra-küçük

(<10 nm) nanopartiküller üretildi.

Çalışmada, yetişkin erkek Wistar sıçanlara PTZ (50 mg/kg) ile indüklenen nöbet modeli

uygulandı. GBPCQDs veya GBP (15-120 mg/kg, i.p.), PTZ'den 30 dakika önce verildi.

Sonuçlar çarpıcı: GBP nöbet başlangıç süresini önemli ölçüde uzatmazken, 15 mg/kg

GBPCQDs başlangıç süresini belirgin şekilde geciktirdi. Her iki dozda da nöbet şiddeti

azaldı, ancak 60 ve 120 mg/kg GBPCQDs, eşdeğer GBP dozlarından daha etkiliydi.

Lokomotor aktivite etkilenmedi, yani sedasyon yan etkisi yok. Floresan görüntüleme,

GBPCQDs'nin prefrontal korteks, striatum ve hipokampusta biriktiğini, en yüksek

yoğunluğun prefrontal kortekste olduğunu gösterdi. Bu, GBPCQDs'nin kan-beyin

bariyerini aşan beyin hedefli taşıyıcı potansiyelini doğruluyor.

Prof. Dr. İsmail Tuncer Değim, farmasötik nanoteknoloji alanında uluslararası

tanınırlığıyla biliniyor; Biruni Üniversitesi Eczacılık Fakültesi Dekanı ve quantum dots

uzmanı olarak uzay eczacılığına uzanan vizyonuyla tanınıyor. CQDs'ler, biyouyumluluk,

yüksek stabilite ve tune edilebilir optik özellikleriyle bio-görüntüleme, ilaç taşıyıcılığı ve

nörodejeneratif hastalıklarda umut oluyor. GBPCQDs, GBP'nin doza bağlı düşük

biyoyararlanımını (intestinal saturasyon) aşarak, voltaj kapılı kalsiyum kanallarını inhibe

etme, GABA sentezini artırma ve glutamat salınımını baskılama mekanizmalarını

güçlendiriyor.

Bu dünyada ilk çalışmanın önemi büyük: Epilepside refrakter nöbetleri hedefleyerek

yeni nesil nanotaşıyıcılar geliştiriyor. GBP gibi analjezik ve antikonvülzan ajanların beyin

dağılımını optimize ediyor, floresan özelliğiyle gerçek zamanlı izleme sağlıyor. Klinik

çeviri potansiyeli yüksek; diyabet, Alzheimer ve viral enfeksiyonlardaki CQDs

başarılarını epilepsiye taşıyor. Nanoteknoloji, ilaç endüstrisini dönüştürürken, Prof. Dr.

Değim'in ekibi Türkiye'yi bu alanda öncü kılıyor. Gelecekte oral formülasyonlar ve insan

denemeleriyle milyonlarca hastaya çare olabilir. Bu yayın, bilimsel literatüre kalıcı bir iz

bırakarak, beyin hastalıklarında paradigma değişikliği vaat ediyor.