Doç. Dr. Yücel Yüksel

Canlı Vericili Sağ Böbrek Naklinde Kısa Damar Sorununa Yenilikçi Çözüm:
Yüksel-Demirbakan Ven Uzatma Tekniği

Yaklaşık 15 yıldır genel cerrahi ile böbrek ve karaciğer nakli cerrahisi alanında çalışıyorum. Bu süreçte organ naklinin sorumlu cerrahisi dâhil tüm aşamalarında aktif rol aldım ve 4000’den fazla böbrek nakli ameliyatında yer aldım. Cerrahi yalnızca teknik beceri değil; gözlem, analiz ve sürekli gelişim gerektiren bir bilimdir.

Finale kalan çalışmamız, canlı vericili böbrek naklinde sağ donör böbreğin kullanımını daha güvenli hale getirmek amacıyla geliştirdiğimiz **“Doğal Damarla Güvenli Ven Uzatma Yöntemi (Yüksel-Demirbakan Tekniği)”**dir. Sağ renal ven anatomik olarak daha kısa olduğu için sağ böbrek nakilleri teknik açıdan daha zordur. Literatürde sağ böbrek nakillerinde gecikmiş greft fonksiyonunun sol tarafa göre daha sık görüldüğü ve erken dönem greft kaybı oranlarının %30–50’ye kadar çıkabildiği bildirilmektedir. Bu durum bazı merkezlerde sağ böbrek kullanımını sınırlayabilmektedir.

Yöntem, alıcının fonksiyon görmeyen nativ böbreğinin çıkarılması ve bu böbreğe ait renal ven segmentinin kısa olan greft renal vene anastomoz edilerek ven uzunluğunun artırılması esasına dayanır. Sentetik materyal gerektirmemesi, pratik uygulanabilirliği ve cerrahi manipülasyonu kolaylaştırması yöntemin en önemli avantajlarıdır. Bu yaklaşım yalnızca teknik bir modifikasyon değil, canlı vericili nakil cerrahisinde sağ böbrek donör kullanımını artırmaya yönelik sistematik bir çözümdür. Birçok merkezde yaklaşık %10 olan sağ donör oranı merkezimizde %20,5’e ulaşmıştır. Sağ greft böbreklerde ven uzunluğu en iyimser koşullarda yaklaşık 20 mm iken, yöntemimizle 50 mm’ye kadar uzatılabilmekte; bu da postoperatif erken dönem renal ven trombozu ve greft kaybı riskini anlamlı ölçüde azaltmaktadır.

Sağ donör böbreğinde kısa renal veni uzatmak için uygulanabilecek tek  yöntem vena kavadan  segment almaktır. Ancak vena kavadan alınabilecek ek uzunluk en fazla 2–3 mm ile sınırlıdır ve bu girişim donör açısından ek risk oluşturabilir. Oysa canlı vericili organ naklinde temel ilke, tıbbın en eski prensibi olan primum non nocere — yani “önce zarar verme” ilkesidir. Çünkü bu ameliyatlarda tamamen sağlıklı bir bireyden sağlıklı bir organ cerrahi olarak alınmaktadır. Bu nedenle canlı vericili nakillerde öncelik her zaman donör güvenliğidir. Geliştirdiğimiz yöntem sayesinde donörün vasküler yapısına müdahale etmeden yeterli ven uzunluğu sağlanabilmekte; böylece donör güvenliği korunurken alıcı cerrahisinin teknik güvenliği de artırılmaktadır.

Tanımlanmış diğer ven uzatma yöntemleri gonadal ven, internal juguler ven veya safen ven greftlerinin kullanımını içermektedir. Ancak bu teknikler çap uyumsuzluğu, tromboz riski, ek cerrahi kesi gereksinimi ve donör veya alıcıya ait ek morbidite gibi sınırlılıklar taşımaktadır. Buna karşılık geliştirdiğimiz yöntem, anatomik olarak uyumlu otolog nativ renal ven segmenti kullanılması sayesinde ek insizyon gerektirmez, çap uyumsuzluğu oluşturmaz ve fizyolojik akım özelliklerini korur. Bu özellikleriyle yöntemimiz hem cerrahi güvenliği artırmakta hem de vasküler komplikasyon riskini azaltarak klinik sonuçlar açısından üstünlük sağlamaktadır.

Bu çalışma, sahada geçen yılların klinik gözlemlerinin ürünüdür. Amacımız teorik değil, gerçek klinik ihtiyaçtan doğan, öğretilebilir ve sürdürülebilir bir yöntem ortaya koymaktır. Çünkü gerçek cerrahi inovasyon, karmaşıklığı artırmak değil, anatomiyi daha akılcı kullanarak riski azaltmaktır.

Bu çalışmayı, organ nakli cerrahisine vizyonu ile yön vermiş, sayısız cerrah yetiştiren ve geçtiğimiz yıl kaybettiğimiz kıymetli hocam Prof. Dr. Alper Demirbaş’a ithaf ediyorum.

Değerli meslektaşlarımın oylarıyla değerlendirilecek bu süreçte ilginiz ve desteğiniz için teşekkür eder; bilimin ancak paylaşım ve ortak akıl ile ilerlediğine inandığımı saygıyla belirtirim.